Buók-bó̤

Lâng-gá nguŏk-nĭk cĭ-sèng, tiĕng gó-sê gè̤-gè̤-lióh, hàng-bók-siŏh-sì biéng liòng kó̤. Gâe̤ng sé̤ṳk-siá gì Ò̤-nàng-nè̤ng gōng: „Gĭng-nièng-màng kēng-diâng â̤ chéng-sī.“ Ĭ mâ̤ sŏng-séng: „Nṳ̄ ciē-lī MÒ̤ dĕ̤ng-tiĕng.“ Hók-ciŭ cī ngô, lĕ̤k nièng, gáu sĕk-ék, sĕk-nê-nguŏk kó̤, gó-sê buáng-gáng-bók-nōng; găk cī gūi nièng lì Hók-ciŭ gì nè̤ng, dŭ giéng-gáe̤k Hók-ciŭ chéng-tiĕng cūng-kuāng iā ciáng-siòng. Chiŭ-liòng tì-sṳ̆k iā òng, sé̤ṳk-siá gì Ăng-hŭi-nè̤ng cêng muāng-é, gōng: „Cūng-kuāng tiĕng-ké iā sōng-kuái.“

Sèng lâng lā̤-bái, tiĕng biéng liăng-liăng-lióh.

Duōng-chuó kŭi lāu muòng, káng-giéng nguāi ŭng, nguāi tàu-siŏh-guó cêu sê:

Uà iā GÀNG à hiêng-káik.

Nâ-sê gōng ciék-giâ gūi nĭk, sì-bók-sì nàng-hŭng-tiĕng. Buōng-dā̤ buóh tiĕng gūi iông ĭ-siòng, dāng cêu mò̤ tiĕng. Bók-guó nguāi ó̤i kó̤ nĭk-tàu â-dā̤ kiâ lā̤, giéng-gáe̤k puŏh lā̤ pĕ̤k-pĕ̤k-iĕk.

Sèng siŏh lā̤-bái, sé̤ṳk-siá ô nè̤ng ô nék-giāng sáu, lièng lā̤ gūi nĭk dŭ muôi hō̤. Gáu bái-lĕ̤k, gó lā̤ kĕ̤ng-kĕ̤ng-sáu. Dāng bô ô siŏh ciáh nè̤ng iâ kăi-sṳ̄ kĕ̤ng-sáu; lâng ciáh nè̤ng tĭ-tāu sáu, cī òng siŏh ciáh nè̤ng sáu, dīng nâ mâing lêng siŏh ciáh ciék lā̤ sáu, sĭk-câi sê n̂g-sê sĭng-sê̤ṳ.

Siŏh-màng nĭk-dáu, bùng-gāng diē-sié nè̤ng-ké mâ̤ tĕ̤ng, hék gáu dŏng-mâ̤-dái kó̤. Kó̤ sā̤-tŏng, guó liòng-dài. Lièng lā̤ lâng-nĭk mò̤ nĭk-tàu, sĭng lā̤ siōng DĀNG DÁI. Sā̤ uòng gāng-gīng chuōi-hŭng-gì dò̤ chuŏi, mò̤ nióh-òng gó-sê ô nék-giāng sáu. Sé̤ṳk-siá sé ciáh nè̤ng, săng ciáh dŭ găk lā̤ sáu; nàng-gă kăi-sṳ̄ màng-màng-chiéu, „ké̤ṳk gáh-liè ī-hâiu diŏh ciōng có̤“. Ī-sèng sê cĕng-hâiu-kṳ̄ng-siĕng (爭後恐先), ká̤ nè̤ng sáe̤ng buông, HIÊNG-CÂI kō̤-ī hāu bék-nè̤ng: „Â̤ ká̤ nàng-gă sáe̤ng buông lāu.“

(Găng-biáh-chuó ô tā̤-ŭng kák gèng kó̤. Sé̤ṳk-siá sé ciáh nè̤ng dṳ̀ kó̤ nguāi, dŭ-sê băng-diōng [班長], tuàng-ciĕ-cṳ̆ [團支書], sĕng-uăk ūi-uòng [生活委員], sáe̤ng buông gì cáik-êng, ĭ-gáuk-nè̤ng tŏi lì tŏi kó̤, có̤i-muōi tō̤-lâung chók siŏh-biĕh gāi-giók huŏng-áng: chṳ̆-káik nè̤ găng-biáh-chuó kó̤, dāng cáuk-ùi mĭk-chiék ciék-ché̤ṳk-ciā [密切接觸者] cà̤ kó̤ ké̤ṳk gáh-liè.)

Gáu màng-buŏ, gó muôi hō̤. Sé̤ṳk-siá-nè̤ng chiéu lā̤ gōng, „cêu-sê puō-tŭng gì liù-gāng (流感) lāu-uā“. Nguāi ngĭk siŏh-â, ŏ̤h ĭ gōng — bók-guó uâng lāu siŏh-cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng: „Tada no kaze!“ Nĭk-buōng ô siŏh-ciáh tuàng-tā̤ (團體), duòng-bó̤ (傳播) ièu-ngiòng (謠言), gōng cī-buàng gì sĭng-guáng bâng-dŭk (新冠病毒), bók-guó sê puō-tŭng gì liù-gāng, nguāi ŏ̤h ĭ-gáuk-nè̤ng gì uâ gōng-chiéu. Gó̤-lòng ciáh sé̤ṳk-siá duâi-chiéu, dāng kăi-sṳ̄ dăng-sĭng liù-hŏk (留學).

Sé̤ṳk-siá-nè̤ng muóng: „Iŏh siăh diê siŏh cṳ̄ng bī-gáu hō̤?“ Nguāi ô Săng-giū Gāng-mô̤-lìng (三九感冒靈), tiăng ĭ cūng-kuāng gōng, nguāi cêu dò̤ ké̤ṳk ĭ, ĭ chiū ièu nâ, gōng cê-gă ô Lièng-huă Chĭng-ŭng (連花清瘟). Dāng kăi-sṳ̄ tō̤-lâung diê siŏh cṳ̄ng ô iāng. Có̤ sá̤ gì sèng-âu, giéng-gáe̤k ô hŭng-gàng-giāng, cêu gāng-gīng tó̤ iŏh siăh; lièng lā̤ gūi nĭk, siŏh sĭng sŏng-nē̤, nè̤ng dŭ iā lāng, buóh siōng kó̤-káung, cĭ-hâiu ciáh â̤ hō̤: duâi-kái ĭng-ôi iŏh diē-sié ô ăng-mìng gì sìng-hông, diŏh káung hō̤ hŭng-gàng ciáh â̤ hō̤. Diōng-buói gōng: „mò̤ bâing-huák, nṳ̄ tā̤ mâ̤ hō̤, iŏh siăh lāu, ká̤-ká̤ hō̤, n̂g-tĕ̤ng īng-hiōng tĕ̤k-cṳ̆.“ Nguāi iâ mò̤ siōng kák sâ̤. Diŏng duâi lāu, ô gì sì-hâiu hŭng-gàng kó̤, n̂g-siōng siăh iŏh, káung siŏh mìng cêu hō̤ lāu; n̂g-sāi gái siăh iŏh, dīng nâ gūi nĭk dŭ mò̤ tā̤.

Nàng-gă iā cá dŭ kó̤-káung lāu. Duâi-buáng-iâ kĕ̤ng-kĕ̤ng-sáu, iā sâ̤ huòi sé̤ṳk-siá-nè̤ng kŏ̤-lŏ̤, dŭ ké̤ṳk nguāi có̤ páh-dâung-gṳ̆ng kó̤.

Gĭng-dáng cāi-tàu gáing-gáing chéng kó̤. Ô lâng ciáh bà kī kó̤, lāng gáu liòng-dài, buóh sā̤ ngāi, sā̤ méng, siŏh kŭi-muòng cêu duâi-gó̤ „uà“. Nguāi gâe̤ng lêng siŏh ciáh chīng-chīng lŏ̤h chòng-găk, gó găk lā̤ sê̤ṳng ĭ-siòng, sĕ̤ tàu, hô-lī gì iŏh-gŏ̤ ā cūi ā sŏk méng lā̤. Muòng siŏh kŭi, gàng-ké lák diē-lì, chiông chiū niáh lā̤ dâu-gáuk; bô chiông mĕ̤k-gŏ̤ siŏh-iông, kă-tōi ké̤ṳk dáng tĕ̤ng-táu kó̤, dĭk-dĭk dáng gáu siông-buáng-sĭng. Hiā sèng-âu nàng-gă sê kă gàng chiū bé, gó̤-lòng ciáh nè̤ng dŭ ngĭk kó̤; ék-dĭk gáu ô nè̤ng duōng-lì, lièng-chiū guŏng-muòng, cêng-chiông ô iĕk-ké làu guó nguāi sĭng-tā̤, ciáh huāng-éng guó-lì, giéng-gáe̤k ô nièng-ngài dêng-dâe̤ng lāu.

Hiā sèng-âu, nguāi dŭ buóh tiè-mà lāu.

Sé̤ṳk-siá-nè̤ng Guōng-să̤ gì, kuŏi-hók (恢復) gāng-gáuk ī-hâiu, mā-siông sāi tiè-mà gì kiŏng duâi gó̤

Kă-muōi lĕ̤ng-hŭng kó̤, kiâ nék-òng, gó-sê iā tiáng. Hī lâng ciáh nè̤ng ī-gĭng sê̤ṳng hō̤ duâi-ĭ, káng guó-kó̤ cêu cêng iĕk-lŏ̤h. Nàng-gă chéng lā̤ bŭ-sŏng-dóng, chói lā̤ tĭ-tāu nâing „chiŭ-kó“. Ò̤-nàng gì găk hū-kuái duâi-siăng gōng: „Cūng-kuāng tiĕng-ké, n̂g-sāi chiŭ-kó.“

(„Muōng sáung dì-dó̤, iâ n̂g-sāi niông cê-gă kék-kŭi.“ Sé̤ṳk-siá-nè̤ng dṳ̆k diŏh nguāi, chiū guâng lā̤ siăh gì nó̤h, huò-huò-iĕk.)

Siōng-kī sé̤ṳk-siá-nè̤ng ī-sèng gōng gì uâ, uā dáing-tàu lā̤ tō̤ iĕk gì nó̤h siăh.

Káng-giéng ô cié-chái buông-tuàng (飯糰). Ék, cuòi ī-sèng ĭng-găi mò̤ mâ̤. Gâe̤ng Puō-dièng lō̤-bēng păng-gōng:„ Gó ô kăi-huák (開發) sĭng-sŏng-pīng (新商品) à.“ Gōng uòng cêu tó̤i-huōi cê-gă gōng gì sié-nó̤h uâ, Nĭk-buōng-nè̤ng hūng-kuāng. Ĭ-bēng dó̤ sê iā nêng-cĭng, siōng siŏh siōng, gōng: „Sèng gūi nièng cêu ô có̤, nṳ̄ kō̤-nèng kák dì kó̤ (mâ̤ táh kó̤).“

Dò̤ lā̤ buông-tuàng, nguāi muōng dà̤-lēu muōng giàng, cêu cūng-kuāng kó̤ siông-dòng kó̤ (ùng-ciŏng gà̤-dēng gì dù).

Nguāi Dó̤-dā̤ Sê Duōng-chuó Lāu

Ŋuāi dó̤-dā̤ sê duōng-chuó lāu.

Chṳ̆-iòng sê lâng-nóng-tiĕng, kŭng-ké héh diē kó̤, cêng-kó̤ iā kuái. Nè̤ng iā sâ̤, cêng lò̤-cò̤, bók-guó dŭ-sê hiŏng-ĭng, iā chĭng-chiék. Diêng-dông hèng-ìng-duô gà̤-dēng, nè̤ng muōng giàng muōng āi, mò̤ guāng cō̤-iêu; nguāi iâ gṳ̆ng lā̤ găk â-dāu cō̤ nâ iêu nâ, có̤ ù-giĕ-cáik gì ông-dông. Dìng-chiă-diòng ô lāu nê-mì-mā (二維碼) gì bà̤-bà̤, sáuk diē kó̤ ĭ cê-gă â̤ sáung-cièng. Dák-siông káh-chiă, kāng-muòng ngiê-dāu, ièng-ièng gì nguŏk guá diŏh tiĕng gà̤-dēng.

Nguāi giéng-gáe̤k iā sĭng-siĕng, bô giéng-gáe̤k iā sṳ̆k-sék.

2019 n. 8 ng. 15 h., chīng-chīng duōng Hók-ciŭ, Bàng-uâ, Puō-tŭng-uâ chăng lā̤ siā
2020 n. 11 ng. 30 h., iù tàu gáu muōi gāi có̤ Bàng-uâ

Buáng-màng Săng-găng Mò̤ Dâi Có̤

Puói cī-dèu gŏ̤ tĕ̤k

Gó̤-lòng-gĕ̤ng mò̤ siăh-chióh

Duâi-buáng-iâ dók-iòng sék-diē cī sâ̤ nó̤h

(À iá, cī-â ciŏng có̤ à)

Siŭ-huá-iŏk ké̤ṳk nguāi kĕ̤ gáu diê-sē̤ là

Bè-lēng lì bè-lēng kó̤

Dō̤ mìng-chòng hùng-nó̤h dŭ mâ̤ có̤

DĀNG SĪ KÓ̤

Nè̤ng gâe̤ng Sìng gì Gê̤ṳng-cīng

Sèng gáu gì nè̤ng
Sèng gáu gì nè̤ng

Huák gì sê ging-nièng Sìng-dièng-cié (神田祭) ngiàng-huôi gì sióng-pieng. Gê̤ṳ-tā̤ lì gōng sê huòi-gṳng.

Lì lāu
Lì lāu

Hiā sèng-hâiu sê buáng-buŏ, nguāi káng uòng diēng-lāng, chīng-chīng giàng chók, ciáng-hō̤ iā huông cêu tiang-giéng ô nè̤ng hū kēu-hô̤. Diô bieng nè̤ng iâ muōng lì muōng sâ̤.

Mò̤ nióh òng, kui-dô̤ gì nè̤ng lì lāu. I giék lā̤ cé̤ṳ-lièng-sìng (注連繩), méng ché̤ṳ sèng-sāu, puak-buô ūng-ūng-lióh. Âu-dāu gṳng lā̤ sioh doi nè̤ng, sê̤ṳng lā̤ chók-sùng gì i-siòng, chiū muōng páh, nè̤ng muōng huòi-duōng tàu ché̤ṳ. I gáuk-nè̤ng káng guó du iā gék-dông. Kēu-hô̤ gì siang muōng lì muōng duâi, diô beng gì nè̤ng muōng pang-gōng, muōng dò̤ chók chiū-gĭ, kiák-sióng-gi, cūng-bê kiák-sióng.

Sìng-giêu gé̤ṳ lā̤
Sìng-giêu ké̤ṳk „làng“ kó̤

Lì lāu, lì lāu. Gong giêu gì cêng-kó̤ iā cing-sìng, gák lā̤ kēu-hô̤ hióng sèng-dāu giàng. Nâ sê gōng ô sioh ciáh i-báh, mâ̤ báik miêng-hâiu kiê dioh diô sèng-dāu, hung-huák seng gáu gì nè̤ng làng lā̤ mò̤ i giàng. Sìng-giêu tó̤i hâiu nék-giāng, dáng sê gong giêu gì mò̤ dìng giâ, siang có̤ gó duâi, gâe̤ng sìng-giêu cà̤-cà̤ luk-dông, cêng chiông sing-câung gak lā̤ tiéu. Hung-ùi iā iek-liek, diô beng gì nè̤ng iâ páh chiū gă-iù. Gak sák bô ô nièng-ngài sèng-dāu giàng kó̤, dâi-ga-nè̤ng du gó̤ hō̤. I-báh hung-só nṳ̄-gái kó̤ tá̤ nàng-gái gong giêu, liê-kui lāu diô-lô.

Sìng-giêu gak sák giàng kó̤
Sìng-giêu gak sák giàng kó̤

Hī sioh nik, nguāi gó ô ché̤ṳ dioh nè̤ng gé̤ṳng sìng-mìng-că̤, ô káng-giéng dioh páh tái-gū. Nâ sê gōng dék gāng-dông nguāi gì, gó sê huòi-gṳng. Nè̤ng du gōng ngiàng-huôi sê „nè̤ng gâe̤ng sìng gì gê̤ṳng-cīng“, káng uòng huòi-gṳng, giéng-gé̤ṳk cing gì sê cūng-kuāng. Muōng-sáung giàng diē sing gì sì-dâi, diòng-tūng iâ ô nièng-ngài hō̤-hō̤ bō̤-hô, siàng ùi ging-dáng seng-uak gì sioh buô-hông, sik-câi sê iā hō̤.

Sĕk-lĕ̤k Màng-buŏ Ĭng gâe̤ng Huă

Ciáng-nguŏk sĕk-lĕ̤k màng-buŏ, nguāi gáe̤h hèng-lī buăng diōng sé̤ṳk-siá. Sé̤ṳk-siá gó mò̤ bék-nè̤ng, nguāi cīng-lī uòng, cê-gă chók-muòng, kó̤ siăh Nĭk-buōng-chái.

Gĭng-guó bòng-bĕng gì chŏng, háe̤ng-háe̤ng cêng cáh. Chió diē-sié táe̤k chók góng-góng, iā chiông â̤ ká hiōng dó̤i-méng kāng-muòng-giāng gì bŏ̤-là̤. Hiā sèng-hâiu tiĕng áng mò̤ nióh-òng, sèng-dāu diê-siŏh-ciáh dòng-buŏ-giāng-dé sáe̤k lāu sáe̤k-páu, hĭ-hĭ-chéu bié kó̤. Cī-bĕng niè-giāng-gŏ̤ dò̤ lā̤ chéh-chéh-huă, biĕng-dău nè̤ng ùi siŏh-kuàng káng. Cêng sâ̤ gì chió muòng-dău ĕng lāu buòng-buòng, buòng-buòng diō lāu tù, chák lāu ô uāng hī-măng duâi gì hiŏng siĕu, ĭng bŭk gó̤-lŏk háe̤ng-háe̤ng dŭ-sê. Cī duâi gì hiŏng, ī-sèng nâ găk miêu muòng-dău káng-giéng guó.

Giàng lāu nék-òng, ăng-cêng nék-giāng, hàng-bók-siŏh-sì tiăng-giéng sé̤ṳk gì siŏh-siăng. Tàu ngiăk-kī kó̤ muōng ché̤ṳ, sê iĕng-huă téng ciā cáh-cáh-mĭk-mĭk gì chà-làng-chió dài-dŏng buŏi-siông tiĕng-kŏng, déng-huóng kŭi kó̤. Siŏh-buò siŏh-buò, ciéu lā̤ diê-dău áng lâ guŏng lâ.

Siŏh-diô gì ĭng, muāng-tiĕng gì huă, nguāi éng-chiông dài-dŏng có̤-sá̤ cá káng-giéng guó.

18 n. 5 ng. 23 h. màng-buō siā, 12 ng. 13 h. gāi lāu nék-giāng

%d bloggers like this: